De belastingheffing over uw eigen woning in 2023

Prinsjesdag bracht dit jaar geen wijzigingen voor de eigenwoningregeling. Maar dat betekent niet dat er per 2023 geen veranderingen optreden. Dat is namelijk wel het geval. Het gaat om veranderingen die al eerder in gang zijn gezet. Hierna leest u over vier veranderingen die in 2023 optreden.

1. Het aftrektarief voor de hypotheekrente wordt verder verlaagd

Het inkomen uit uw eigen woning bestaat doorgaans uit het eigenwoningforfait, verminderd met de rente die u betaalt op uw hypotheeklening. Het eigenwoningforfait bedraagt in 2023 in de meeste gevallen 0,35% over de WOZ-waarde (in 2022 is dit nog 0,45%). Voor zover de WOZ-waarde van uw woning meer bedraagt dan € 1.200.000, krijgt u een eigenwoningforfait toegerekend van 2,35%. Deze verhoging staat bekend als de ‘villataks’.

Op het eigenwoningforfait komt de hypotheekrente die u betaalt in mindering. Het aftrektarief in 2023 bedraagt per saldo maximaal 36,93%. Dat is ook het geval als de top van uw inkomen in box 1 met 49,5% wordt belast (in 2023 vanaf € 73.071). Uw inkomen in box 1 (waaronder het eigenwoningforfait) wordt dan met een hoger tarief belast dan het tarief dat geldt voor de renteaftrek.
Het maximale aftrektarief bedraagt in 2022 40%. De verlaging in 2023 naar 36,93% is onderdeel van wetgeving van een aantal jaar geleden. Het gevolg van deze wijziging is dat mensen met een hoog inkomen minder voordeel hebben van de hypotheekrenteaftrek.

2. Het inkomen uit uw woning wordt hoger als u geen hypotheek hebt

Hiervoor ben ik ervan uitgegaan dat de hypotheekrente tot een aftrekpost leidt. Dat is niet zo als u geen hypotheekschuld meer heeft. Of als u een kleine hypotheek heeft waarbij de renteaftrek lager is dan het eigenwoningforfait.

Om het aflossen van hypotheekschulden te stimuleren, bestond lange tijd een compensatieregeling waardoor (kort door de bocht) het eigenwoningforfait werd verlaagd. Dit staat bekend als de ‘Hillen-aftrek’. Sinds een paar jaar wordt deze regeling afgebouwd. De afbouw is 3,33% per jaar en de compensatie in 2023 is dan nog 83,34%. Naarmate de tijd verstrijkt ontstaat dus meer en meer de situatie dat u geacht wordt een inkomen uit uw woning te krijgen, ook al heeft u geen hypotheekschuld meer.

3. De klok van de 30-jaars aftrekperiode tikt door

Een maatregel die al in 2001 is ingegaan, is dat de hypotheekrente maximaal 30 jaar in aftrek mag worden gebracht. Voor schulden die zijn aangegaan op 1 januari 2001 of daarvoor, vervalt de renteaftrek op 1 januari 2031.

Dit is natuurlijk al langer bekend en ieder jaar komt de termijn dus dichterbij. Tot voor kort was de hypotheekrente erg laag. Inmiddels is die opgelopen en het wegvallen van de renteaftrek zou daardoor een groter effect hebben op uw maandlasten. Dit is iets om te betrekken in uw financiële planning: gaat u de schuld aflossen, heeft u ander vermogen tegenover de schuld, kunt u de lastenverhoging dragen?

Vervalt de renteaftrek voor u op 1 januari 2031? Dan verhuist uw resterende hypotheekschuld naar box 3. In box 1 heeft u dan een eigen woning zonder hypotheekschuld en de hiervoor genoemde regeling van de beperking van de ‘Hillen-aftrek’ wordt ook op u van toepassing. Naast het vervallen van de renteaftrek zorgt dus ook het Hillen-effect voor een lastenverhoging.

4. Een hypotheekschuld in box 3

Sommige vermogenden hebben ervoor gekozen om een hypotheekschuld niet in box 1 maar in box 3 te laten vallen. Er is dan geen renteaftrek in box 1 voor deze schuld, maar een verlaging van het vermogen. Bij mensen met veel beleggingsvermogen in box 3 kan dat tot een groter voordeel leiden.

Ook hier treedt een wijziging op. Die vloeit voort uit de aanpassingen in box 3. Waar tot op heden de volledige schuld in aftrek komt op het vermogen in box 3, mag in 2023 alleen nog een voorgeschreven rente (2,46% in 2022) in aftrek worden gebracht op het inkomen in box 3 (van maximaal 5,53% in 2022). Afgerond levert deze wijziging een nadeel op van ongeveer 1% over het schuldbedrag in box 3.

Uw eigen woning en hypotheek in 2023

De conclusie is dat Prinsjesdag geen groot nieuws heeft voor uw eigen woning en hypotheek. Maar dat wil niet zeggen dat er niets voor u wijzigt in 2023. U heeft gezien dat er eerder al verschillende veranderingen in gang zijn gezet. Die kunnen op langere termijn een grote impact hebben op uw financiële situatie. Wordt hierdoor niet verrast, is onze oproep.

BRON: ABN AMRO